Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?

Obsesyon: Kişi istemeden aklına gelen, sabit fikirle tekrar eden, rahatsız edici, bilinçli bir şekilde uzaklaştırılamayan, benlikten uzak (ego-distonik) hayal, dürtü veya düşüncedir.

Örnek olarak, sayma-sıralama-simetri, cinsel-dini içerikli veya biriktirme-istifleme obsesyonları verilebilir. Bunların dışında kişinin kendisine veya çevresindekilere zarar verme düşünceleri gibi obsesyonları da bulunabilir.

Kompulsiyon: Kişinin obsesyonlarından doğan anksiyeteyi uzaklaştırmak ve korkularını engellemek adına yaptığı, haz amacı olmayan, zihinsel davranış ve eylemdir.

Kompulsiyonların diğer bir adı ritüellerdir. Yani obsesyonların etkilerinden uzaklaşmak adına kişinin tekrarlayan biçimde yaptığı davranış ve dışarıdan görülmek zorunda olmayan zihinsel eylemlerini kapsar.

Obsesif-Kompulsif Bozukluk kişilerde obsesyonların ve kompulsiyonların birlikte görüldüğü bir bozukluktur. Obsesyonlar çoğunlukla kompulsiyonları doğurur fakat her zaman da olmayabilir. (Zayman, 2016)

Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

            Obsesyon Belirtileri

                        Simetri, temizlik, kuşku, yanlış bir şey söyleme ya da davranışta bulunma korkusu, sevdiği insanlara zarar gelme ihtimaline duyulan aşırı anksiyete

            Kompulsiyon Belirtileri

                        Etraftaki nesneleri düzenleme isteği, temastan kaçınmak, yaptığı işlerin doğruluğunu sürekli kontrol etme, kelime-dua-replik gibi şeyleri tekrar etme, yapılan işleri belirli bir sıraya ya da göreve göre yapma isteği

            Kişi, obsesyonları ve kompulsiyonları uygulayamadığında aşırı derecede rahatsız, gergin ve korkmuş hisseder. Sanki bunları uygulamazsa hayatında her şeyin ters gideceğini düşünebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

            Genetik, beynin kimyasındaki anormallikler, yaşanılan travmalar, kişilik özellikleri gibi nedenlerden dolayı obsesif-kompulsif bozukluk ortaya çıkabilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi Nasıl Yapılır?

            Obsesif-kompulsif bozukluk, ilaç tedavisi, bilişel-davranışçı terapi, maruz bırakma (exposure) ve tepkiyi önleme (response prevention) teknikleri ile tedavi edilir. (Karaman vd., 2011)

Obsesif Kompulsif Bozukluk’a Bağlı Diğer Hastalıklar Nelerdir?

            Beden Algısı Bozukluğu (Vücut Dismorfik Bozukluğu): Kişi, dış görünümünde diğer kişiler tarafından önemsenmeyen veya gözlemlenmeyen bir ya da birden fazla kusur algılar ve bu yüzden bazı tekrarlayan davranışlarda (örnek olarak, aynaya bakıp durma, deri yolma, güven arayışı) veya zihinsel eylemlerde (örnek olarak, kendi dış görünümünü başkaları ile karşılaştırma) bulunur (DSM-V, 2013).

            Biriktiricilik Bozukluğu: Değeri ne olursa olsun, sahip olunan eşyaları elden çıkarmakta ya da ilişkiyi kesmekte güçlük çekmektir. Bunun sonucunda nesneler birikir, yaşam alanını kaplar, ortalığa yığılır ve kullanım amaçları kalmaz.

            Trikotillomani (Saç Yolma Bozukluğu): Kişi tekrarlayan bir biçimde saçını yolar.

            Deri Yolma Bozukluğu: Kişi tekrarlayan bir biçimde derisini yolar.

(DSM-V, 2013)

KAYNAKÇA

Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (DSM-V) (5 b.).          Amerikan Psikiyatri Yayıncılığı.

Karaman, D., Durukan, İ., & Erdem, M. (2011). Çocukluk çağı başlangıçlı obsesif kompulsif bozukluk.         Psikiyatride güncel yaklaşımlar, 3(2), 278-295.

Zayman, E. P. (2016). DSM-5’te obsesif kompulsif bozukluk. Cukurova Medical Journal, 41(2), 360-362.