Yazan: Psk. Belçim Tublek

Editör: Uzman Klinik Psk. Rafi Balıkçı

İmposter (Sahtekar) sendromu, genellikle başarılı ve yetenekli insanların, kendi başarılarını içselleştiremedikleri ve sürekli olarak kendilerini bir dolandırıcı olarak hissettikleri bir psikolojik durumu ifade eder. Bu durum, kişinin kendi başarısını sadece şansa veya dışsal faktörlere bağlaması ve gerçek yeteneklerini inkar etmesi şeklinde kendini gösterebilir. Kişi, elde ettiği başarılarına ve pozisyonuna rağmen, içten içe bu başarıları hak etmediğini düşünerek kaygı, suçluluk ve stres yaşayabilir. Sahtekar olduğu inancına sahiptir (Langford ve Clance 1993a)

Örnek iş yaşantıları ve bu durumla ilgili olabilecek örnekler:

  1. Bir yönetici, pozisyonunu yılların deneyimi sonucu elde etmiş olsa bile, yeni bir projede başarılı olduğunda bunun şansa veya projede yer alan diğer kişilere bağlı olduğunu düşünebilir.
  2. Bir öğrenci, sınıfta en yüksek notu alsa bile, bu başarısını sadece zor sorulara denk gelmesine veya öğretmenin yardımına bağlayabilir.
  3. Bir uzman doktor, yıllarca eğitim aldıktan sonra kendi kliniğini açar. Ancak hastalarından biri, uzmanlığına ve deneyimine rağmen tedavi sürecinden şüphe ederse, doktor kendini değersiz hissedebilir ve başarısız olduğunu düşünebilir.

Bu örnekler, impostor sendromunun farklı alanlarda ve farklı şekillerde nasıl ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Her bir durumda, kişi kendi yeteneklerini sorgulayarak başarısız olduğunu düşünebilirken, aslında bu durum gerçek yeteneklerini fark etme ve içselleştirme eksikliği ile ilgili olabilir (Gadsby, 2021; Sakulku ve Alexander, 2011).

 İmposter sendromunun tedavisinde bilinçlenmek ilk adımdır. Kişi kendi düşüncelerini ve hissettiklerini fark etmesidir. Bu durumu tanımak ve adını koymak, kişinin bu duygusal deneyimlerle başa çıkmasına yardımcı olabilir. Kişi kendi geçmiş başarılarını detaylıca düşünmeye teşvik edilir. Her seferinde şans faktörünün etkili olmadığını kendi emeğinin sonucu olduğunu fark etmesi sağlanabilir. İmposter sendromuna sahip kişiler hatalarına karşı aşırı duyarlıdırlar ama çoğu zaman kişinin kendi kontrolünde olmayan hatalardan kaynaklanabilir. Elimde olan bir şeyden kaynaklı mı oldu ? yapabileceğim her şeyi yaptım mı ? soruları gerçekçi bir bakış açısı sunabilir. İmpostor sendromu, herkesin yaşayabileceği yaygın bir deneyim olabilir, ancak bunun üstesinden gelmek ve kendi yeteneklerinizi kabul etmek mümkündür.

Bibliyografi

Gadsby, S. (2021), “Imposter Syndrome and Self-Deception”, Australasian Journal of Philosophy. doi:10.1080/00048402.2021.1874445

Sakulku, J., Alexander, J. (2011). “The Impostor Phenomenon”. International Journal of Behavioral Science. 6: 73–92. doi:10.14456/ijbs.2011.6

Langford, J.; Clance, P. R. (1993a). “The impostor phenomenon: recent research findings regarding dynamics, personality and family patterns and their implications for treatment”. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training. 30 (3): 495–501.